Koło gospodyń wiejskich – ustawa

Nowa ustawa o kołach gospodyń wiejskich obowiązuje od 9 listopada 2018 roku (Dz. U. z 2018 r., poz. 2212 ze zm.) ze zmianami wprowadzonymi 15 marca i przyjętymi 25 marca 2019 roku. Zawarte są w niej formy oraz zasady dobrowolnego zrzeszania się w kołach gospodyń wiejskich. Określa ona również tryb, w jakim powinny być one zakładane i organizowane. Koło gospodyń wiejskich w ustawie opisane jest jako samorządna społeczna organizacja mieszkańców wsi. Wyróżnia ją niezależność od jednostek samorządu terytorialnego oraz administracji rządowej. Ma ona wspierać rozwój przedsiębiorczości na wsi, ale i aktywnie działać na rzecz wiejskich środowisk.

Nowa ustawa o kołach gospodyń wiejskich

Jeśli chodzi o koło gospodyń wiejskich – ustawa przewiduje, że będzie ono prowadzić działalność społeczno-wychowawczą i oświatowo-kulturalną w środowiskach wiejskich. Ma również prowadzić działalność nastawioną na wszechstronny rozwój wsi i wspierać rozwój przedsiębiorczości kobiet. Nowa ustawa o kołach gospodyń wiejskich zawiera zapis dotyczący upowszechniania i rozwijania form współdziałania, gospodarowania i racjonalnych form prowadzenia gospodarstw domowych. Według niej koła mają za zadanie reprezentację środowiska kobiet wiejskich wobec organów administracji publicznej. Ważną funkcją kół gospodyń wiejskich jest też rozwój kultury ludowej z naciskiem na kulturę lokalną i regionalną.

Ustawa o kołach gospodyń wiejskich wskazuje, że na terenie jednej wsi może funkcjonować tylko jedno koło. Co ważne nowa ustawa o kołach gospodyń wiejskich wskazuje, że mogą one znajdować się również na terenach sołectw w gminach administracyjnych miast, a także w miastach do pięciu tysięcy mieszkańców. Jeśli chodzi o organizację, jaką jest koło gospodyń wiejskich, mogą do niej należeć osoby powyżej 18. roku życia. Ponadto można należeć tylko do jednego koła gospodyń wiejskich. Warto jednak zauważyć, że nowa ustawa o kołach gospodyń wiejskich wskazuje, że do koła można należeć niezależnie od miejsca zamieszkania. Kto może założyć koło gospodyń wiejskich? Musi być to przynajmniej 10 osób zamieszkujących teren wsi, która ma być terenem działalności koła, sołectwa położonego w granicach administracyjnych miasta bądź miasto do 5 tys. mieszkańców. Uchwalają one statut koła gospodyń wiejskich, a następnie wybierają komitet założycielski. Statut powinien być zgodny z wymogami ustawy, ale nie musi być to własny statut koła, może ono działać na podstawie wzorcowego statutu. 

Ustawa Prawo o stowarzyszeniach

Koła gospodyń wiejskich mogą działać także na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Ustawa ta reguluje podstawowe zasady i reguły tworzenia oraz prowadzenia działalności oraz stowarzyszenia. Prawo o stowarzyszeniach wyróżnia szeroki zakres obowiązywania. Według niego stowarzyszeniem określa się grupę osób, którą łączą wspólne zainteresowania lub cel, chcącą rozwijać swoje zainteresowania lub osiągnąć wyznaczony cel. Stowarzyszenie może tworzyć grupa przyjaciół chcących podjąć wspólne działania lub coś zmienić i na początku działa zazwyczaj jako grupa nieformalna. Prawo o stowarzyszeniach wskazuje, że może mieć ono zwykły lub rejestrowany status. W pierwszym przypadku stowarzyszenie nie posiada osobowości prawnej i do jego założenia wystarczą trzy osoby fizyczne. Działają one w oparciu o uproszczony statut działalności i nie wymagają rejestracji w sądzie. Ustawa Prawo o stowarzyszeniach wskazuje także, że aby stowarzyszenie zwykłe mogło funkcjonować, musi zostać zgłoszone do organu nadzorującego stowarzyszenia, czyli staroście bądź prezydentowi miasta.

Prawo o stowarzyszeniach a koło gospodyń wiejskich

Ustawa Prawo o stowarzyszeniach określa działanie stowarzyszeń ogólnych, czyli rejestrowanych. Stowarzyszenie może być tworzone przez co najmniej 15 osób i wymaga ustalenia statutu stowarzyszenia, a także komitetu założycielskiego. Podlega rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Po uprawomocnieniu się postanowienia o rejestracji stowarzyszenia zyskuje ono osobowość prawną. Co więcej, ustawa Prawo o stowarzyszeniach zezwala na to, by prowadziły one działalność gospodarczą, jeśli całkowity dochód zostanie przeznaczony na działalność statutową stowarzyszenia. Stowarzyszenia rejestrowane mogą również ubiegać się o dotacje z budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego na realizację przedsięwzięć, które zaliczane są do zadań własnych budżetu państwa lub jednostek samorządowych. Ustalenia zawarte w ustawie Prawo o stowarzyszeniach wiążące się z większym zbiorem uprawnień sprawiają, że stowarzyszenia rejestrowane są najbardziej rozpowszechnione niż zwykłe.

Koło gospodyń wiejskich – dotacje

Jeśli chodzi o koła gospodyń wiejskich – dotacje również w tym roku będą przyznawane im przez ARiMR. W 2019 r. przeznaczono na ten cel 40 mln zł. Wnioski o dotacje na koła gospodyń wiejskich przyjmowane są od 7 maja 2019 r., czyli wraz z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 kwietnia 2019 r. Termin składania wniosków mija 31 października 2019 r. Istnieje jednak możliwość, że tegoroczna pula zostanie wyczerpana. W przypadku koła gospodyń wiejskich dotacje mogą wynieść do 5 tysięcy zł i uzależnione są od liczby członków. Pieniądze należy w całości przeznaczyć na realizację określonych zadań, które określone są w ustawie o kołach gospodyń wiejskich.

Aby zachować dotacje dla koła gospodyń wiejskich, zadania należy wykonać do końca grudnia bieżącego roku. Rozliczenia przyznanej pomocy muszą być wykonane do 31 stycznia przyszłego roku. Niezbędne dokumenty do złożenia wniosku znajdują się na stronie internetowej ARiMR. Koło powinno jednak określić cel, na który przeznaczy otrzymane pieniądze, a cel ten powinien być zgodny z tymi przewidzianymi przez rozporządzenie. Koło może otrzymywać taką pomoc raz w roku. Zarówno formularz wniosku o dotację, jak i sprawozdania z jej wydatkowania nie są skomplikowane. Dokumenty dostępne są na stronie internetowej ARiMR. Koło musi tylko wiedzieć, na co przeznaczyć dotację, i uwzględniać przewidziane w rozporządzeniu cele (zadania). Pieniądze są wypłacane niezwłocznie po dniu wydania decyzji o ich przyznaniu. Pomoc może zostać przyznana kołu raz w roku. 

Ogólnopolski Kongres Gospodyń Wiejskich

Zachęcamy do udziału w I Ogólnopolskim Kongresie Gospodyń Wiejskich, podczas którego zostaną omówione niezwykle ciekawe i aktualne kwestie. Eksperci przedstawią prawne aspekty funkcjonowania kół i stowarzyszeń w świetle nowej ustawy o kołach gospodyń wiejskich i prawa o stowarzyszeniach. Uczestniczki spotkania dowiedzą się, jak założyć koło lub stowarzyszenie gospodyń wiejskich oraz jakie korzyści niosą poszczególne formy organizacji.

Ponadto przedstawiona zostanie rejestracyjna ścieżka prawna i obowiązkowa dokumentacja. Omówiona zostanie również kwestia, na którą uwagę zwraca niemal każde koło gospodyń wiejskich – dotacje, a także ich rozliczanie. Inne ciekawe kwestie, które pojawią się na kongresie, to rozwój osobisty oraz przedsiębiorczość w przestrzeni organizacji, inicjatywy rozwijające i integrujące społeczność lokalną, a także łączenie tradycji z nowoczesnością. Do udziału w kongresie zachęcamy wszystkie osoby, które chcą założyć lub należą do koła gospodyń wiejskich – ustawa o nich oraz wszelkie inne kwestie zostaną omówione w jasny i przejrzysty sposób.